Planowanie podatkowe jest nieodzownym elementem zarządzania finansami spółek kapitałowych, zwłaszcza w kontekście rosnącej złożoności przepisów, obowiązków raportowych oraz dynamicznych zmian w interpretacjach organów podatkowych. Celem planowania nie jest unikanie opodatkowania, lecz jego racjonalizacja w granicach prawa, zgodna z obowiązującymi regulacjami oraz zasadami odpowiedzialności zarządu za sprawy podatkowe spółki. Rok 2026 to kolejne wyzwania w obszarze CIT, cen transferowych, schematów podatkowych (MDR) oraz uszczelniania systemu fiskalnego, które wymagają od przedsiębiorstw świadomego i zgodnego z przepisami kształtowania polityki podatkowej.
Optymalizacja podatku CIT – kluczowe obszary
Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) w Polsce, w stawce podstawowej 19%, może być znaczącym obciążeniem, zwłaszcza dla spółek reinwestujących zysk. Przepisy przewidują jednak szereg możliwości obniżenia podstawy opodatkowania, które – przy odpowiedniej strukturze dokumentacyjnej i uzasadnieniu biznesowym – mogą być stosowane legalnie.
Do najczęściej stosowanych mechanizmów należą:
- Rozliczanie kosztów kwalifikowanych do ulg (B+R, ulga na prototyp, robotyzację) – pozwalających na dodatkowe odliczenie od podstawy opodatkowania.
- Optymalizacja amortyzacji – poprzez odpowiedni dobór metody amortyzacji i klasyfikacji środków trwałych.
- Zarządzanie kosztami usług niematerialnych – z uwzględnieniem limitów wynikających z art. 15e ustawy o CIT (w wersji znowelizowanej) oraz wymogów dokumentacyjnych.
- Tworzenie rezerw i odpisów aktualizujących – w zgodzie z przepisami ustawy o rachunkowości oraz podatkowymi warunkami ich uznania za KUP.
- Zarządzanie należnościami trudnymi lub nieściągalnymi – z uwzględnieniem momentu ich wyłączenia z przychodów lub ujęcia jako koszt podatkowy.
Zarządzanie tymi obszarami wymaga nie tylko precyzyjnej ewidencji, ale również stosowania aktualnych interpretacji podatkowych i orzecznictwa sądów administracyjnych, które w ostatnich latach istotnie zmieniają granice dopuszczalnej optymalizacji.
Szukasz wysokiej jakości księgowości dla spółki z.o.o, dla swojej firmy? Wybierz usługi Biura Rachunkowego EFEKTA!
Estoński CIT i wybór formy opodatkowania
Spółki z o.o. i akcyjne mogą skorzystać z tzw. ryczałtu od dochodów spółek kapitałowych (tzw. estoński CIT). W 2026 roku rozwiązanie to jest nadal dostępne, choć jego zastosowanie wymaga spełnienia określonych warunków, m.in. zatrudnienia odpowiedniej liczby pracowników, braku zaległości podatkowych oraz prowadzenia pełnej księgowości.
Estoński CIT opiera się na przesunięciu momentu opodatkowania na czas wypłaty zysku – co oznacza, że spółka, która reinwestuje środki, nie płaci bieżącego CIT. Warunkiem efektywnego zastosowania tej formy jest jednak ścisłe przestrzeganie warunków ustawowych, w tym regularnego raportowania do KAS oraz odpowiedniej struktury formalnej (brak ukrytych wypłat zysku).
Z perspektywy planowania podatkowego kluczowe jest porównanie efektywnej stopy opodatkowania CIT klasycznego i estońskiego w kontekście planów inwestycyjnych, poziomu zatrudnienia i wypłat na rzecz wspólników.
Ceny transferowe i dokumentacja TP
Coraz większą uwagę organów podatkowych przyciągają transakcje z podmiotami powiązanymi – zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi. Spółki dokonujące takich transakcji są zobowiązane do sporządzenia dokumentacji cen transferowych (TP) oraz złożenia informacji TPR-C, zawierającej szczegółowe dane finansowe i transakcyjne.
W 2026 roku wzrasta znaczenie analizy porównawczej (benchmarku) i uzasadnienia rynkowego poziomu cen. Błędy lub nieprawidłowości w dokumentacji TP mogą skutkować oszacowaniem dochodu przez organ podatkowy i nałożeniem sankcji, w tym domiaru podatku CIT.
Efektywne planowanie podatkowe w tym obszarze obejmuje:
- identyfikację powiązań kapitałowych i osobowych,
- mapowanie transakcji kontrolowanych,
- przygotowanie lokalnej dokumentacji TP (Local File),
- ewentualne przygotowanie analizy porównawczej lub uzasadnienia zgodności z rynkowymi warunkami (w oparciu o metody OECD),
- bieżące monitorowanie zmian w strukturach grup kapitałowych.
Schematy podatkowe (MDR) – raportowanie i zarządzanie ryzykiem
Od kilku lat obowiązują przepisy dotyczące obowiązkowego raportowania tzw. schematów podatkowych (Mandatory Disclosure Rules – MDR), czyli określonych struktur optymalizacyjnych, które mogą prowadzić do uzyskania korzyści podatkowych. W 2026 roku katalog raportowanych działań został rozszerzony, a sankcje za brak zgłoszenia – zaostrzone.
Spółki są zobowiązane do raportowania schematów nie tylko w przypadku udziału w ich wdrożeniu, ale również na etapie planowania – o ile spełniają przesłanki ustawowe. Brak świadomości tego obowiązku lub jego zlekceważenie może prowadzić do odpowiedzialności osobistej członków zarządu oraz doradców podatkowych.
Z punktu widzenia planowania podatkowego niezbędna jest współpraca z doradcą posiadającym status promotora MDR lub prawnika podatkowego, który potrafi ocenić ryzyka raportowe i właściwie zaklasyfikować schemat.
Etyka, compliance i audyt wewnętrzny
Nowoczesne podejście do planowania podatkowego nie może być oderwane od zasad ładu korporacyjnego (corporate governance) i polityki zgodności (compliance). Spółki prowadzące aktywną politykę podatkową powinny wdrażać:
- wewnętrzne procedury oceny skutków podatkowych planowanych działań,
- matryce ryzyk podatkowych,
- kodeksy etyki podatkowej lub polityki podatkowe (tax policy),
- procedury kontrolne i audyty wewnętrzne.
Zarządy spółek powinny mieć świadomość, że organy skarbowe coraz częściej oceniają działania podatników nie tylko przez pryzmat litery prawa, ale również „ekonomicznej racjonalności” i „celu gospodarczego”. W tym kontekście dokumentowanie intencji, planów i efektów podatkowych nabiera znaczenia dowodowego.
Rola doradztwa podatkowego w strukturach spółki
Planowanie podatkowe wymaga współpracy pomiędzy działem księgowym, działem prawnym a doradcą podatkowym, który potrafi nie tylko wskazać możliwe rozwiązania, ale również ocenić ich skutki i ryzyka. Coraz częściej zewnętrzne doradztwo podatkowe stanowi stały element funkcjonowania zarządu, który korzysta z eksperckiej wiedzy przy decyzjach o charakterze finansowym, inwestycyjnym i strukturalnym.
Jednym z podmiotów specjalizujących się w doradztwie podatkowym dla spółek kapitałowych jest EFEKTA, oferująca usługi w zakresie analizy podatkowej, optymalizacji rozliczeń CIT i VAT, wsparcia przy dokumentacji TP oraz raportowania MDR. EFEKTA pomaga firmom zarówno w bieżącej obsłudze podatkowej, jak i w planowaniu struktur korzystnych podatkowo przy zachowaniu pełnej zgodności z przepisami.
Podsumowanie
Planowanie podatkowe w spółkach z o.o. i akcyjnych w 2026 roku wymaga nie tylko znajomości przepisów prawa podatkowego, ale również ich praktycznego zastosowania w dynamicznym otoczeniu prawnym i gospodarczym. Legalna optymalizacja podatkowa to dziś proces wymagający dokumentacji, uzasadnienia i zgodności z polityką compliance. Współpraca z wyspecjalizowanymi doradcami, systematyczna analiza transakcji i aktywne zarządzanie ryzykiem to kluczowe narzędzia pozwalające osiągnąć efektywność podatkową bez narażania spółki na sankcje i spory z organami podatkowymi.
—
Artykuł sponsorowany
